Txokolate errota (Z·M bilduma) XVIII. mendean Gipuzkoari Real Compañía de Caracas egokitu zitzaion. Kakaoa zenez merkatal gai nagusia, Euskal Herrian txokolateak luxuzkotik arruntasunerako bidea hartu zuen. Kafea ez zen XX. mendea arte lekutu euskal sukalde xumeetan.